Wat zijn afwijkende voetstanden en voettypen?
De natuurlijke stand en vorm van de voet bepalen hoe het lichaamsgewicht tijdens het lopen wordt verdeeld. Een afwijking in het voettype beïnvloedt de gehele biomechanica en kan een kettingreactie aan klachten in het lichaam veroorzaken. Afwijkende voetstanden zijn een primaire oorzaak voor overbelastingsklachten elders in de keten, zoals in de knieën, heupen en (onder)rug. We onderscheiden de volgende structurele voettypen en standafwijkingen:
Pes Planus & Pes Valgus
(Platvoet en Knikvoet)
Bij een platvoet (Pes Planus) is de voetboog (vrijwel) volledig doorgezakt, waardoor de gehele voetzool de grond raakt. Dit gaat vaak gepaard met een Knikvoet (Valgusstand van de calcaneus), waarbij het hielbeen te ver naar binnen kantelt. Deze combinatie leidt tot overpronatie, waarbij de enkel en voet naar binnen vallen. Dit veroorzaakt snelle vermoeidheid in de voeten en benen na langdurig staan of lopen. Gevoeligheid concentreert zich veelal aan de binnenzijde (mediale zijde) van de voet en enkel. Plat- en knikvoeten ontstaan vaak door slappe enkelbanden, overgewicht of kan aangeboren zijn (familiair).
Spreidvoet
(Doorgezakte voorvoet)
Bij een spreidvoet is de dwarse voetboog onder de voorvoet doorgezakt. Hierdoor waaiert de voorvoet uit en worden de middenvoetsbeentjes uit elkaar gedrukt.
De voet wordt daardoor letterlijk breder aan de voorkant. Een spreidvoet is vaak het gevolg van verzwakte voetspieren en het langdurig dragen van te krap schoeisel of hoge hakken. Ook kunnen voetstanden zoals platvoet, knikvoet of holvoet een spreidstand veroorzaken in de voorvoeten.
Pes Cavus (Holvoet)
De holvoet (Pes Cavus of Cavo Varus) is het tegenovergestelde van de platvoet. De voetboog is extreem hoog en stug. Hierdoor is het contactoppervlak met de grond veel kleiner, wat leidt tot een gebrekkige schokdemping en een zeer hoge druk op specifieke punten, voornamelijk de hiel en de bal van de voet. Gevoeligheid aan de buitenzijde (laterale zijde) van de voet, en hoge druk onder de voorvoet is vaak het gevolg. Dit voettype gaat bovendien zeer frequent gepaard met het ontstaan van klauw- of hamertenen. Een holvoet is veelal genetisch bepaald, maar kan in zeldzame gevallen een neurologische oorsprong hebben.
Pes Equinus (Spitsvoet)
Een spitsvoet kenmerkt zich door een sterke beperking in het omhoog buigen van de enkel en voet (dorsaalflexie). De hiel raakt tijdens het lopen nauwelijks of niet de grond. Hierdoor ontstaat de dwingende neiging om op de tenen of de voorvoet te lopen, wat de natuurlijke afwikkeling drastisch verstoort. Directe problemen met het passen van schoeisel (schoenen knellen aan de zijkanten). Zware overbelasting en wrijving in de voorvoet.
Een spitsvoet (Pes Equinus) ontstaat vrijwel altijd door een structurele verkorting van de kuitmusculatuur (achillespees), soms als gevolg van langdurige immobilisatie of spasticiteit.
Wat kun je zelf doen?
Goed omsluitend schoeisel met een stevige hielkap (contrefort) is essentieel om extreme kanteling (valgus/varus) tegen te gaan. Bij een spreidvoet is het cruciaal om schoenen met een extra brede leest te dragen om afknelling te voorkomen.
Bij holvoeten en spitsvoeten is het dagelijks uitvoeren van kuitrek-oefeningen noodzakelijk om de weefselspanning te verlagen. Ter ondersteuning biedt een aangemeten inlegzool direct uitkomst. Een aangemeten steunzool ondersteunt een betere loopkwaliteit, zorgt voor een effectieve correctie van stand, houding en postuur, en levert een substantieel hoger loopcomfort en prettigere loopervaring op.
Wanneer naar een specialist?
Als rust en schoenadvies niet afdoende zijn, of als de afwijkende voetstand leidt tot chronische vermoeidheid en uitstralende enkel- en voetklachten, is de podotherapeut of de podoloog de aangewezen specialist. Een medisch voetenlab of voetpraktijk is uitgerust om dergelijke klachten actief te verminderen en te verhelpen.
Bij kinderen is, afhankelijk van de mate van afwijking, door vroegtijdig ingrijpen met zolen en voetspierversterkende oefeningen nog (deels) een blijvende anatomische correctie mogelijk. Voor volwassenen blijft de voetafwijking zelf veelal bestaan, maar is de therapie gericht op compensatie:
- Corrigerende zolen: Om een plat- of knikvoet te stutten en de asymmetrische kanteling van het hielbeen op te heffen.
- Compenserende / Drukverdelende zolen: Om de extreme piekdrukken bij een holvoet (Pes Cavus) te ontlasten of de afwikkeling bij een spitsvoet (Pes Equinus) te begeleiden.
- Medical Taping & Rekoefeningen: Bij acute overbelasting (zoals een spreidvoet) of sterke spierverkortingen.
Klik hier naar onderdeel Hulpmiddelen Klik hier naar onderdeel Oefeningen Klik hier naar onderdeel Specialisten